Nhạc lý nâng cao – Ngô Ngọc Thắng

1. Âm nhạc là gì

Âm nhạc là một bộ mộn nghệ thuật dùng âm thanh để diễn đạt tình ý của con người. Nó được chia ra hai loại chính, đó là thanh nhạc và khí nhạc. Thanh nhạc là âm nhạc dựa trên lời ca, nên ý tưởng và tình cảm cụ thể và rõ ràng. Còn khí nhạc là âm nhạc dựa trên âm thanh thuần tuý của các nhạc cụ, nên trừu tượng, nó gợi ý, gây cảm giác hơn là nói lên một tình cảm nào rõ rệt. Cần phải học hỏi nhiều hơn mới lĩnh hội được.

2. Tên các nốt nhạc cơ bản và ký hiệu

Tên các dấu nhạc có cao độ khác nhau mà người ta thường dùng là : DO, RE, MI, FA, SOL, LA, SI. Đó là 7 bậc cơ bản của hệ thống thất âm, tính từ thấp lên cao. Muốn lên cao hoặc xuống thấp hơn, người ta lặp lại tên dấu các bậc trên với cao độ cách nhau từng quãng 8 một (còn gọi là bát độ).

Để ký hiệu các nốt nhạc trên ta dùng các chữ cái lần lượt là C, D, E, F, G, A, B tương ứng với DO, RE, MI, FA, SOL, LA, SI

3. Khoảng cách cao độ giữa các nốt nhạc

Để đo cao độ, tức là độ cao hay thấp giữa các nốt nhạc người ta sử dụng khái niệm cung và nửa cung. Giữa các nốt Mi-Fa và Si-Do cách nhau 1 nửa cung, giữa Do-Re, Re-Mi, Fa-Sol,Sol-La, La-Si cách nhau 1 cung.

Có một mẹo nhỏ giúp bạn dễ nhớ hơn về khoảng cách giữa các nốt nhạc là nốt nhạc nào có nguyên âm “i” thì khoảng cách giữa nốt đó với nốt liền kề là 1 nửa cung: Mi-Fa và Si-Do. Rất đơn giản phải không nào!

4. Dấu hóa

Dấu hóa là những ký hiệu cho biết các bậc cơ bản được tăng lên hay giảm xuống từng nửa cung điều hoà. Một số dấu hóa cơ bản thường thấy đó là:

– Dấu thăng, ký hiệu là # có cao độ bằng nửa cung

– Dấu thăng kép, ký hiệu là x có cao độ bằng 1 cung

– Dấu giáng, ký hiệu là b có cao độ bằng 1 nửa cung

– Dấu giáng kép, ký hiệu là bb có cao độ bằng 1 cung

Kết hợp với phần 3, ta có thể thấy được một số điều sau: E# = F, Fb = E, hay C# = Eb,…

5. Khoảng cách trường độ giữa các nốt nhạc

Để đo trường độ, tức độ ngắn hay dài giữa các nốt nhạc, người ta sử dụng các dấu nhạc với 7 hình dạng khác nhau:

– Dấu móc ba, ký hiệu là r, có độ dài bằng 2 dấu móc tư

– Dấu móc đôi, ký hiệu là x, có độ dài bằng 2 dấu móc ba

– Dấu móc đơn, ký hiệu là e, có độ dài bằng 2 dấu móc đôi

– Dấu đen, ký hiệu là q, có độ dài bằng 2 dấu móc đơn

– Dấu trắng, ký hiệu là h có độ dài bằng 2 dấu đen

– Dấu tròn, ký hiệu là w có độ dài bằng 2 dấu trắng

6. Nhịp và phách

– Nhịp hay tempo là khoảng thời gian hay một chu kỳ giữa các điểm nhấn trong một bản nhạc.

– Phách là đơn vị thời gian trong âm nhạc cho biết khoảng thời gian đều nhau trong một nhịp. Trong phách có phách mạnh và phách nhẹ, phách mạnh chính là các điểm nhấn của bản nhạc. 1 phách có thể biểu diễn bằng 1 nốt đen, 1 nốt móc đơn hoặc 2 nốt móc đơn.  Số phách trong một nhịp dựa vào số chỉ nhịp, độ dài mỗi phách phụ thuộc vào số ghi nhịp của nhịp đó ghi ở đầu khuông nhạc.

Ví dụ: Nhịp 2/4 sẽ có 2 phách trong một nhịp, độ dài của mỗi phách bằng 1 nốt tròn chia 4, tức là 1 nốt đen hay 2 nốt móc đơn, 4 nốt móc đôi. Nhịp 6/8 có 6 phách trong một nhịp, mỗi phách có độ dài bằng 1 nốt tròn chia 8, tức 1 nốt móc đơn…


NHẠC LÝ NÂNG CAO


Bình luận

Translator >>